درباره‌ي نويسنده

دليا اوئنز از نويسندگان سه اثر بين‌المللي و پرفروش «اشك‌هاي كالاهاري»، «چشم فيل» و «رازهاي ساوانا» در حوزه ادبيات ناداستان است؛ اين آثار شرح زندگي و تحقيقات علمي او را در آفريقا روايت مي‌كنند. دليا اوئنز موفق شد جايزه‌ي جان بُرو را براي تأليف آثارش در باب طبيعت از آن خود كند و در مجله‌هاي Nature,The African Journal of Ecology  و  International Wildlife آثار خود را منتشر كند. اين بانوي نويسنده هم‌اكنون ساكن آيداهو است و به فعاليت‌هاي خيرخواهانه‌اش براي كمك به مردم و حفظ حيات‌وحش زامبيا ادامه مي‌دهد. رمان «جايي كه خرچنگ‌ها آواز مي‌خوانند» نخستين رمان او است.

اين رمان با نثر لطيف و درعين‌حال نمادين خود به ترسيم شجاعت كايا كلارك وزندگي دشوارش مي‌پردازد؛ كايا دختر جوان و تنهايي است؛ خانواده‌اش او را ترك كرده‌اند و او نه‌فقط در مدرسه، نه‌فقط در شهري كه در آن ساكن است، كه در كل اين دنيا احساس غريبي مي‌كند.

مادر طبيعت دايه‌اش مي‌شود و باتلاق دنجي در شمال ساحل كارولينا مأمنش. اين باتلاق براي كايا تنها مكاني براي مخفي شدن نيست؛ كايا در آنجا به هيئت دختري آغازين درمي‌آيد و مستقل مي‌شود و در دل طبيعت وحشي پناه مي‌گيرد؛ طبيعتي كه به او وفادار است و خود او تجلي ذات آزاد و آرام آن است.

تا آنكه پسر جواني پا به خلوت كايا مي‌گذارد و جهان منزوي كايا به‌يك‌باره از اساس به لرزه درمي‌آيد. علاوه بر اين‌ها ماجراي قتل مرموز و حل‌نشده‌ي پسر موفق و دختركَش شهر و بسيار حرف نگفته‌ي ديگر در كتاب هست كه ارزش مطالعه دارد. 

گرچه مي‌توان كتاب را به مشتي محكم تشبيه كرد اما بايد گفت كه اين اثر زيبا به دستي متواضع نگاشته شده است. كتاب گرچه داستاني قوي دارد اما به همان اندازه لطيف است و در عين لذت‌بخش بودن خواننده را ديوانه مي‌كند!

نثر كتاب

نثر كتاب بسيار منحصربه‌فرد است؛ نفس‌گير است و چنان زيبا بيان‌شده كه حتي در توصيف يك كرم شب‌تاب كوچك نيز از عمق و جزييات كم نگذاشته و آن‌قدر بااحساس است كه خواننده را گاهي به گريه مي‌اندازد.

در متن كتاب جملاتي هست كه چون شعر خوانده مي‌شوند و وزن غنائي آن‌ها همانند حركت قايق بر سطح آب آرام است. كتاب گرچه نثر پرزرق‌وبرقي ندارد اما بي‌نقص است.

اوئنز به خواننده نمي‌گويد كه چگونه بينديشد؛ او به هر نكته چنان سرشار گريز ميزند كه خواننده حتي صداي نفس‌هايش را نيز مي‌شنود. او با لحن انبوه از احساس خود خواننده را متقاعد مي‌كند كه جست‌وجو كند و بيابد؛ بسنجد و كشف كند و تمام اين‌ها را به‌تنهايي انجام دهد.

تخيل قوي اوئنز خواننده را همان‌گونه راهنمايي مي‌كند كه باتلاق كيا را، و خواننده چنان ذره‌ذره‌ي داستان را تجربه مي‌كند كه بوي دريا را مي‌شنود و طعم شيرين عشقي نوپا را بر زبان خود حس مي‌كند.

سفر كيا سال‌ها به طول مي‌انجامد و داستان ما را از كودكي تا دوران بلوغ و پختگي او با خود همراه مي‌كند. اين حقيقت كه رمان در اصل قصيده‌اي است در مدح مادر طبيعت و شكوه اعجاب‌انگيز و غريزه‌ي پرورش و محافظت او، كتاب را دوچندان دوست‌داشتني مي‌كند. تمام شخصيت‌هاي كتاب، چه آن‌ها كه سرشار از نقص‌اند و چه آن‌هايي كه ذاتي رها و آزاد دارند بسيار به دل مي‌نشينند. ذره‌ذره‌ي اين داستان از احساس و عشق اشباع‌شده و پايان كتاب كه خود ماجراي ديگري است!

شايد در برخي نقاط با خود بينديشيد كه ديگر داستان رو به افول است و ديگر به اوج خود بازنمي‌گردد اما بايد بگويم خود كتاب به شما ثابت خواهد كرد كه تك‌تك جزييات و رويدادهاي داستان درست سر جاي خود هستند.

به آن‌هايي كه زيبايي طبيعت گرامي داشته شده در دل يك داستان را تحسين مي‌كنند، به آن‌هايي كه دنبال داستاني عاشقانه هستند كه هر ذره‌اش لطيف و حقيقي باشد، به آن‌هايي كه چاشني قتل و رمز و راز را در داستان مي‌پسندند و به آن‌ها كه به‌راستي مي‌خواهند اين دختر توسري‌خور داستان ما يك روز چون الماسي درخشان نگاه‌ها را به خود خيره كند بايد بگويم اين داستان خوراك شما است!

جايي كه خرچنگ‌ها آواز مي‌خوانند داستان سازگاري است، داستان پايداري است، داستان اميد است و عشق و تنهايي و عزم و اشتياق و تعصب و قدرت. در اين كتاب در زمان به سفر مي‌پردازيم تا از داستان كايا، دختر باتلاق نشين، سر درآوريم كه در حومه‌ي شهر زندگي مي‌كند و مردم محلي هرگز او را هم‌سطح خود نمي‌دانند؛ او را قضاوت مي‌كنند، به سخره مي‌گيرند و به او زور ميگويند. اما در اين ميان هستند كساني كه آغوش مهرباني و دوستي به روي او باز كنند و به او عشق بورزند. آخ كه چقدر اين كتاب خواستني است!

اين كتاب توسط نشر آموت و با ترجمه‌ي  آرتميس مسعودي منتشر شده است كه مي‌توانيد به‌راحتي آن‌را از سايت كاواك خريداري نماييد. مشاهده كتاب در لينك زير :

https://www.cavack.com/Item/33876

در اين مطلب قصد داريم به معرفي صدايي جديد در دنياي ادبيات كودك بپردازيم؛ ناتالي ليد و نخستين رمان او، شهر معمولي. اين رمان پوستتان را به خارش مي‌اندازد، چشمانتان را برق مي‌اندازد و قلبتان را به آواز درمي‌آورد.

ميدنايت گولچ قبل‌ترها مكان جادويي بود. شهري بود كه مردم مي‌توانستند بر فراز طوفان‌ها آواز بخوانند و بر بالاي گل‌هاي آفتاب‌گردان رقص و پاي‌كوبي كنند؛ اما اين داستان‌هاي سحرآميز براي خيلي وقت پيش‌اند؛ خيلي وقت پيش يعني قبل از آنكه شهر نفرين شود و همه‌ي جادوها از شهر كوچ كنند. فليسيته ?? ساله است و از تمام ماجرا خبر دارد. قلب مادرش نفرين‌شده تا هميشه سرگردان باشد و نتواند يكجا بند شود.

اما زماني كه به ميدنايت گولچ مي‌رسند، صدايي در گوش فليسيته مي‌خواند كه قرار است شانس به او رو كند. فليسيته كلمه‌ها را جمع مي‌كند؛ او كلمه‌ها را هركجا كه باشند مي‌بيند؛ كلمه‌ها بعضي‌اوقات بالاي سر آدم‌هاي غريبه مي‌درخشند و بعضي وقت‌ها در مراسم عيد گوشه‌اي دنج در كليسا پيدا مي‌كنند و قايم مي‌شوند، گاهي وقت‌ها هم مي‌شود كه به گوشه‌اي نرم سگ فليسيته گيركرده باشند. جونا هم پسر مرموزي است كه موهاي سيخ سيخي دارد و كارهاي خوب مي‌كند و پر است از كلمه‌هايي كه فليسيته قبلاً نديده است؛ كلمه‌هايي كه باعث مي‌شوند ضربان قلب فليسيته تند شود. فليسيته فقط مي‌خواهد در ميدنايت گولچ بماند اما اول بايد بفهمد كه چطور مي‌شود جادو را به شهر بازگرداند، نفرين را باطل كرد و قلب شكسته‌ي مادرش را درمان كرد.

ميدنايت گولچ زماني شهر سحرآميزي بود. بعضي از مردم مي‌توانستند كاري كنند باران ببارد؛ بعضي‌ها هنگام ناراحتي مي‌توانستند نامرئي شوند، بعضي‌ها در تاريكي برق مي‌زدند؛ بعضي‌ها شيريني‌هاي جادويي مي‌پختند و اگر آدم‌هاي خجالتي از آن‌ها مي‌خوردند يخشان آب مي‌شد و حسابي مي‌خنديدند. بعضي‌ها بودند كه خاطرات شاد آدم‌ها را به يادشان مي‌آوردند و خاطرات غم‌انگيزشان را از ذهن پاك مي‌كردند و حتي بعضي از آن‌ها مي‌توانستند نور ستاره‌ها را در شيشه‌ي مربا نگه‌دارند. ساليان سال ميدنايت گولچ پر بود از جادو تا اينكه تمام آن‌ها با نفريني دود شدند و رفتند هوا.

سال‌ها مي‌گذرد… فليسيته جونيپر دختركي است كه كلمه‌ها را به هر شكل و اندازه‌اي كه باشند مي‌بيند؛ فليسيته با مادر، هالي، خواهر كوچولوي شش‌ساله‌اش، فراني جو، و بيسكوييت، رفيق فسقلي پشمالويشان، در شيشه‌ي فلفل ترشي‌شان به شهر مي‌آيد. اين شهر عجيب‌وغريب فليسيته را حسابي گيج مي‌كند اما اين شهر تنها جايي است كه فليسيته در آن احساس راحتي مي‌كند اما نفريني كه قلب مادرش را آواره كرده دست از سر خانواده‌شان برنمي‌دارد. آيا نفرين مادر فليسيته به نفريني كه سال‌ها پيش شهر را فراگرفت ربط دارد؟ سال‌ها مي‌گذرد و خاطرات اين ماجرا كمرنگ و كمرنگ‌تر مي‌شوند و تنها يك‌راه براي حل اين ماجراي رمزآلود وجود دارد. فليسيته با كمك بهترين دوستش، جونا، تصميم مي‌گيرد تا جادو را به شهر بازگرداند، قلب مادرش را مانند قبل كند و يك‌بار براي هميشه از شر اين نفرين موزي خلاص شود.

ناتالي لُيد با نثر پر آب‌وتاب و جذابش دنيايي جادويي خلق مي‌كند كه بسيار شبيه به جهان واقعي است؛ پر است از غافلگيري‌هايي كه خواننده را افسون مي‌كند. «شهر معمولي» روايتي است سحرآميز و اين سحر از ابتدا تا انتهاي داستان جريان دارد؛ برخي جاها اوج مي‌گيرد و بعضي‌اوقات هم فروكش مي‌كند. شخصيت‌هاي اين رمان هركدام نقطه‌ضعف خاص خودشان را دارند و با يك‌جور سختي و مشكل دست‌وپنجه نرم مي‌كنند. اين حكايت آهنگين و شادي‌بخش و سحرآميز خواننده را به اين فكر مي‌اندازد كه حتي اگر غم و درد و تنهايي به سراغش آمد جادو را در خودش و ديگران جست‌وجو كند.

«مي‌دوني… خاطرات بد فقط با ليس زدن بستني يادت نميان. به هرچيزي كه دست بزني، هرچيزي كه بو كني، هر چيزي كه مزه كني يا هر عكسي كه ببيني ممكنه يه خاطره‌ي بد رو به يادت بياره. دست تو نيست كه چي يادت بياد و چي يادت نياد؛ اما مي‌توني اونو با يه چيز خوب عوض كني. من تصميم گرفتم به چيزاي خوب فكر كنم.»

ناتالي ليد مانند فليسيته كلمات اعجاب‌انگيز را كنار يكديگر مي‌گذارد و به هم مي‌بافد و احساس متقارني ايجاد مي‌كند كه هر پنج حس خواننده را درگير خود مي‌كند و كمي جادو به واقعيت مي‌افزايد. اين كتاب يك عالم ويژگي‌هاي خوب دارد؛ اما حشو كلماتي مانند «معركه‌تر از معركه»، پرشكوهِ پرشكوه و كلماتي مانند آن كمي بيش‌ازحد استفاده‌شده‌اند كه البته ايراد بزرگي هم نيست. پاي جلد كتاب به وسط بيايد دهان همه‌مان حسابي آب مي‌افتد! كيست كه در روزهايي كه از دنده‌ي چپ بيدار شده باشد دلش نخواهد از بستني كف گرگي بيسكويتي اندي، بستني قهوه مارش مالوري، بستني شكلات سفيد و گيلاس و فندق سوزي، بستني كيك سيب كاراملي اورَنجي و يا بستني از جلوي چشمام گم شو نون خامه اي ويرجيل بخورد؟ خنده‌دار و خوشمزه است مگر نه؟ ???

«خيلي عجيب و غريبه كه زندگي همش داره تغيير ميكنه. كل روز آدما ميان و ميرن و از كنار هم رد ميشن. هيچ‌وقت نمي‌دو ني كه كي قراره قلبتو بدزده يا قراره كجا آروم بگيري و راحت باشي. فقط ميتوني نگاه كني و اميدوار باشي؛ و باور داشته باشي.»

اين كتاب توسط انتشارات پرتقال و با ترجمه‌ي نيلوفر امن‌زاده منتشر شده است كه مي‌توانيد به‌راحتي آن‌را از سايت كاواك خريداري نماييد. مشاهده كتاب در لينك زير :

https://www.cavack.com/Item/18505

اوستاپ بندر شياد بي‌كاري است كه تنها راه درآمدش همين زبان چرب و نرمش است و در روسيه روزگار مي‌گذراند. اَستاپ با ايپلويت ماتويويچ وروبيانينوف كه ازقضا نجيب‌زاده‌اي است كه به‌تازگي به سرزمين مادري‌اش بازگشته، دست‌به‌يكي مي‌كند تا جواهرات گمشده‌اي كه در تعدادي صندلي پنهان‌ شده‌اند را بيابند و اين در حالي است كه اين صندلي‌ها را مقامات شوروي ضبط كرده‌اند. جست‌وجوي اين صندلي‌ها قهرمانان نه‌چندان دوست‌داشتني داستان ما را روانه‌ي سفري مي‌كند كه از مسكو آغاز مي‌شود و تا گرجستان و كوه‌هاي كاكاسوس نيز كشيده مي‌شود. آن دو در سفر خود به هر نوع شخصيتي روبه‌رو مي‌شوند؛ از سياستمداران روس بگير تا آخرين سهامداران دوران پيش از انقلاب شوروي؛ يكي از يكي خودخواه‌تر، حريص‌تر و بي‌مصرف‌تر.

هزاران جور شخصيت در اين كتاب وجود دارد. فقير، غني، پير، جوان، زرنگ، ساده‌لوح، دلير، بزدل، باهوش، غافل… اما تنها يك‌چيز است كه آن‌ها را كنار هم نگه مي‌دارد و آن يك‌چيز، جست‌وجوي پول است و ثروت. ايلف و پتروف با خلق اين اثر موفق شدند تا يكي از اصلي‌ترين انگيزه‌ها و محرك‌هاي انسان در زندگي كه دستيابي به ثروت باشد، به تصوير بكشند. نمايش انسان‌هاي جورواجور و زبان طنز كتاب (كه خواننده را از خنده روده‌بر مي‌كند) سبب مي‌شود خواننده در دل آرزو كند كه اي‌كاش مي‌شد به جمهوري شوروي آن زمان رفت و ديد كه چه اتفاقاتي نويسنده را تحت تأثير قرار داده و الهام‌بخش او براي نوشتن اين اثر بوده است. اين كتاب را بايد خواند؛ مخصوصاً اگر از آن دست انسان‌هايي هستيد كه از مطالعه رمان‌هاي طنز قديمي لذت مي‌بريد، اين اثر را در برنامه مطالعه‌تان قرار دهيد.

مرد جوان گفت: «بگو ببينم پدر، هيچ دختري توي شهر هست كه دم بخت باشد؟»
پدر از اين پرسش او حتي ذره‌اي هم جا نخورد.
از پيش خود را براي جواب آماده كرده بود و پاسخ داد: «بعضي مردها براي عروسي فقط عجوزه‌ها نصيبشان ميشه.»
مرد جوان به‌سرعت گفت: «ديگر سؤالي ندارم»؛ اما بلافاصله درامد كه: «چطور در خانه‌اي به اين درندشتي هيچ دختر جواني نيست؟» پيرمرد جواب داد: «خيلي وقت است كه ديگر دختر جواني در اين خانه نيست.»
«يك موسسه‌ي دولتي هست، يك‌جور خانه براي پيرزن‌هاي بازنشسته.»
«متوجهم. همان‌هايي كه تاريخ تولدشان مال قبل ماترياليسم تاريخي است؟»
«خودش است. تاريخ تولدشان را نمي‌توانند تغيير دهند.»

وقايع رمان دوازده صندلي همگي بعد از پيروزي نهايي ماترياليسم تاريخي در يك كشور مستقل رخ مي‌دهند.
قهرمانان داستان كه در اصل همان اراذل‌واوباش آشناي رمان‌هاي كلاسيك هستند، در جست‌وجوي گنج‌اند؛ گروهي دو نفره كه يكي از آن‌ها شيادي است كلاه‌بردار و ديگري نجيب‌زاده‌اي است از اسب افتاده.

در اولين خيابان ايپلويت ماتويويچ ليزا را به ديوار چسباند و ليزا تاش كرد او را كنار بزند.
فرياد زد: «ولم كن. ولم كن. ولم كن.»
ايپلويت با اصرار گفت: «بيا بريم هتل.»
ليزا خود را از دست ايپلويت آزاد كرد و بي‌آنكه جاي خاصي را هدف گرفته باشد يكي از آن مشت‌هاي زنانه ول داد توي دماغش. عينك دماغي با آن دماغي طلايي‌رنگش افتاد روي زمين و زير قدم‌هاي رهگذري با صداي خرچي شكست.
باد خنك عصرگاهي
هو هو كنان از ميان درختان مي‌گذشت
ليزا اشك‌هايش را در چشم‌هايش نگه مي‌داشت و به سمت خانه مي‌دويد.
رودخانه با طغيان روان بود.

سفرشان براي يافتن صندلي‌ها پر است از فراز و نشيب‌هاي مضحك و خنده‌دار اما خواننده همواره طرفدار آن‌ها باقي مي‌ماند.
گاهي اوقات تمام لذت جست‌وجوي گنج در مسير رسيدن به آن است؛ نه درنتيجه‌ي آن.

درباره‌ي نويسنده

ايليا ايلف، روزنامه‌نگار و نويسنده‌ي محبوب اهل شوروي با اصالت يهودي بود. او در دهه‌ي ?? و ?? ميلادي فعاليت داشت و اكثراً آثارش را با همكاري يوگني پتروف منتشر مي‌كرد. گروه دونفره‌ي آن‌ها را با عنوان ايلف و پتروف مي‌شناختند. ايلف و پتروف با همكاري يكديگر رمان‌هاي طنز و پرطرفدار «دوازده صندلي»، «گوساله كوچك طلايي» و كتاب «آمريكاي كوچك طلايي» را منتشر كردند كه در آن خاطرات سفرشان به آمريكا را در سال‌هاي ???? تا ???? گردآوردند.

ايلف و پتروف بيشتر با دو رمان دوازده صندلي و گوساله كوچك طلاي جاي خود را در قلب خوانندگان باز كردند. اين دو كتاب را شخصيت اصلي آن‌ها، يعني استاپ بندر كه شيادي است دغل‌باز، به يكديگر مرتبط ساخته است. در هردوي اين رمان‌ها استاپ با همراهي دوستان خود در جست‌وجوي گنج است. اين رمان‌ها در دوران نسبتاً آزاد تاريخ شوروي شكل گرفتند؛ همان دهه‌ي بيست ميلادي كه شوروي سياست جديد اقتصادي (NEP) را براي نخستين بار معرفي كرد. شخصيت‌هاي اصلي رمان سعي دارند تا فاصله خود را با قوانين مهمل و سست حفظ كنند. نكته موردتوجه در اين كتاب، جايگاهي است كه خارج از جامعه‌ي منظم، هدفمند و مولد شوروي دارند. در اين رمان همچنين براي نويسنده اين امكان فراهم‌شده تا بر سكوي مناسبي بايستد و بر جوانب نه‌چندان جذاب و نه‌چندان سوسياليست جامعه ديد كافي داشته باشد و بتواند آن را به سخره بگيرد. اين دو اثر در فرهنگ روسيه در فهرست محبوب‌ترين‌ها قرار دارند؛ بارها و بارها مطالعه شدند و مورد نقل‌قول قرارگرفته‌اند. به اقتباس از اين رمان فيلم‌هايي هم در جمهوري شوروي، امريكا و چند كشور ديگر ساخته‌شده است.

ايلف و پتروف در دوران ركود بزرگ آمريكا به اين كشور سفر كردند. ايلف به كمك پتروف از عكس‌هايي كه در طول اين سفر گرفته بود نگار نامه‌اي با عنوان «عكس‌هاي آمريكايي» تنظيم كرد كه در مجله‌ي اوگونيوك منتشر شد. زمان زيادي نگذشت تا كتاب ديگري از اين دو نويسنده با عنوان «آمريكاي كوچك طلايي» (به‌قصد كنايه و به تقليد از عنوان «گوساله‌ي كوچك طلايي») ترجمه شود. در نخستين نسخه‌ي اين كتاب عكس‌هاي ايلف چاپ‌نشده بودند. ايلف و پتروف هم در نگار نامه و هم در كتاب با شوخ‌طبعي و بازيگوشي خاص خودشان به شرح وقايع و ماجراهاي سفرشان پرداختند. لازم به ذكر است كه ايلف و پتروف هيچ‌كدام از تحسين برخي جوانب زندگي مردم آمريكا در اين آثار باكي نداشتند. در ادامه‌ي عنوان كتاب، اين توضيح آمده است كه:

كشور امريكا مانند خانه‌اي است يك و دوطبقه. اكثريت مردم آمريكا در شهرهاي كوچكي زندگي مي‌كنند كه جمعيتشان به سه، پنج، نه و حتي شايد به پانزده هزار نفر مي‌رسد.

اين كتاب توسط نشر ماهي و با ترجمه‌ي  آبتين گلكار منتشر شده است كه مي‌توانيد به‌راحتي آن‌را از سايت كاواك خريداري نماييد. مشاهده كتاب در لينك زير :

https://www.cavack.com/Item/32387

كمتر انساني پيدا مي‌شود كه به بنجامين فرانكلين شبيه باشد. بنجامين فرانكلين مردي بود خودساخته، قهرمان، اديب، كتاب‌خوان، دانشمند، هوشمند، مبتكر، نويسنده، ويراستار و از تمام اين‌ها مهم‌تر آنكه او شايد موفق‌ترين سياستمدار تاريخ آمريكا بود. ديويد هيوم او را نخستين فيلسوف بزرگ و اديبي متجدد مي‌دانست و برايش احترام بسياري قائل بود.

اين كتاب به قلم بنجامين فرانكلين و به اين هدف به نگارش درآمده كه براي پسرش راهنما و چراغ راهي باشد. شرح‌حال بنجامين فرانكلين سرشار است از زندگي و شرح عمر پرماجراي او است. اين كتاب به لحاظ سياق، در شمار بهترين آثار او قرار مي‌گيرد؛ از مهم‌ترين آثار ادبي به‌حساب مي‌آيد و مطالعه‌اش براي مخاطبان خود در هركجاي دنيا كه باشند، لذت به ارمغان مي‌آورد.

پيام اين كتاب به‌طور خلاصه اين است كه: خودسازي و عشق به يادگيري راز رسيدن به موفقيت بي‌بديل است.

بنجامين فرانكلين را به سبب نقش مهمي كه در انقلاب آمريكا و تحقيقات درزمينه‌ي الكتريسيته داشت، بيشتر به‌عنوان شخصيتي تاريخي ياد مي‌كنند؛ اما همان‌طور كه اورموند سيوي، شاگرد ممتاز فرانكلين، در مقدمه‌ي اين كتاب مي‌گويد، مهارت بي‌نظير فرانكلين در نويسندگي زمينه را براي او فراهم ساخت تا در سياست، تجارت و علم، از تأثيرگذارترين مردان قرن هجدهم باشد.

در كتب تاريخي نام او در ميان منشيان اعلاميه‌ي استقلال امريكا و قانون اساسي آمريكا مي‌درخشد؛ اما كتاب پيش رو، آن‌طور كه ريچارد آماچر شرح‌حال‌نگار گفت «نخستين اثر بزرگ ادبيات آمريكا است» كه نشان مي‌دهد فرانكلين نه‌تنها سياستمداري بزرگ كه نويسنده‌ي قهاري نيز بوده است.

نگارش اين اثر در شكل‌گيري گونه‌ي جديد ادبي شرح‌حال بسيار مؤثر بود و به مدت دو قرن جايگاهش را در فهرست پرفروش‌ترين كتاب‌ها حفظ كرد. اين حقيقت كه نگارش اين اثر هرگز كاملاً به اتمام نرسيده و ويرايش نشده ذره‌اي از درخشش كتاب در دنياي ادبيات نكاهيده است. نظر فرانكلين درباره‌ي آثار كتبي دريكي از سخنان خود او مشهود است: «اگر مي‌خواهيد آن زمان كه كالبدتان زيرخاك مي‌پوسد، خاطره‌تان در يادها زنده بماند، آثاري خلق كنيد كه ارزش خواندن داشته باشند و يا دست‌به‌كارهايي بزنيد كه ارزش نوشته شدن داشته باشند».

مطالعات فرانكلين

كتاب بنجامين فرانكلين، زندگي من، در سال ???? به چاپ رسيد و هدف از انتشارش نماياندن ذكاوت و فرزانگي فرانكلين نبود. هدف از انتشار اين كتاب آن بود كه مردم بدانند نظارت دائم بر پيشرفت فردي در درازمدت چه تأثير شگرفي بر زندگي و شكل‌گيري شخصيت فرد مي‌گذارد. فرانكلين دانشمند بود و اين اثر را به نحوي تأليف كرد كه گويي گزارشي است از تجربيات، موفقيت‌ها و شكست‌هايش در زندگي.

او به‌هيچ‌وجه خود را استاد نمي‌دانست و قصد نداشت به كسي چگونه زيستن را بياموزد؛ اما موفق شد فرمولي بيابد كه موفقيت هركسي را تضمين كند. اين ويژگي شرح‌حال بنجامين فرانكلين را يكي از نخستين آثار كلاسيك خودياري قرار مي‌دهد.

فرانكلين هرگز به دنبال اثبات برتري‌اش نبود؛ مستقيماً با خواننده صحبت مي‌كرد و اندك طنزي هم چاشني سخنانش مي‌كرد كه سبب مي‌شد سخنان او چون گپي دوستانه به نظر بيايند. در بخش نخست كتاب، جزييات زندگي‌اش با خانواده، دوستان، كارفرمايان گوناگون و همكارانش در كنار شرح سفرها و تلاش‌هاي او براي به راه انداختن كاري جديد، به‌طور دقيق آورده شده و همگي به‌خوبي در زندگي يك مخاطب امروزي كاربرد دارند.

فرانكلين باور داشت كه فضل، چه هديه‌ي خداوند باشد و چه نه به‌خودي‌خود ارزشمند است. او درگذشته فردي پاك‌دين بود و در ادامه‌ي زندگي‌اش به لحاظ فرهنگي پاك‌دين باقي ماند و خود را طرفدار سادگي در نيايش مي‌دانست و همواره خود را مي‌سنجيد و بر پيشرفت خود نظارت داشت. ماكس وبر در كتاب «اخلاق پروتستاني و روح سرمايه‌داري» فرانكلين را از معرفان اين اخلاق يادكرده است. فرانكلين در صنعت چاپ نيز فعال بود و باور داشت شخصيت، نتيجه‌ي تصحيح اشتباهاتي است كه انسان را از دستيابي به كمال بازمي‌دارند. زندگي آن نيست كه انسان جز رنج و سختي چيزي از آن نبيند؛ زندگي بي‌نهايت فرصت در اختيار انسان قرار مي‌دهد تا اشتباهاتش را جبران كند.

خودسازي فردي

ادامه مطلب